Karakteristieke eigenschappen, ecologie en geschiedenis van de natuur:
1) introductie
Door de bijzondere ligging van IJsland in de Noord-Atlantische Oceaan – ergens tussen Amerika en Europa – kan men zich afvragen of de flora van dit eiland bijzondere kenmerken vertoont. Deze vraag wordt nog versterkt door het sterk vulkanische karakter van het eiland.
In een paar pagina's worden kenmerken ervan doorgenomen:
1) introductie (deze pagina - gaat door onder deze lijst)
2) Is de flora Amerikaans of Europees?
3) De belangrijkste vegetatietypen
4) Regionale verschillen in de flora
5) Invloeden van de ijstijden en het herstel na de laatste ijstijd
Karakteristieke kenmerken
Het aantal soorten (exclusief mossen, korstmossen en algen) is slechts circa 490(2). Dit is in feite een laag aantal. Een ander opvallende karakteristiek is dat het aantal endemische soorten ook (zeer) beperkt is. Een karakteristieke endemische soort is het IJslandse havikskruid (Hieracium islandicum) IJslandse havikskruid (Hieracium islandicum) . Men zou verwachten dat het aantal endemische soorten veel hoger zou zijn, gezien de geïsoleerde ligging van IJsland in de Atlantische Oceaan. De tijd sinds de laatste ijstijd is echter, vanuit evolutionair oogpunt, zeer kort geweest (circa 10.000 jaar). Er is dus nauwelijks tijd geweest voor soortvorming. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat planten de ijstijden op IJsland niet konden overleven. Daarover is het laatste woord echter nog lang niet gezegd (zie de vijfde pagina van deze achtergrondpagina's). Behalve het IJslandse havikskruid zijn er nog twee zeldzame soorten die als endemisch beschouwd kunnen worden (Elymus alopex en Euphrasia calida). Of de laatste daadwerkelijk een aparte soort is, is niet duidelijk. Verder is er een ondersoort van dubbelloof die specifiek voor IJsland is, namelijk Blechnum spicant ssp. fallax. De nominaatondersoort komt, hoewel vrij zeldzaam, veel algemener voor. De ondersoort fallax komt uitsluitend voor in een thermisch gebied in West-IJsland (Deildartunguhver in Reykholtsdalur). Sommigen beschouwen deze als een aparte soort; in dat geval is het een echte endeem. Deze wordt ook vaak aangeduid als Struthiopteris fallax. Daarnaast zijn er twee semi-endemische soorten. Dit zijn de Faroer vrouwenmantel (Alchemilla faroensis) Faroer vrouwenmantel (Alchemilla faroensis) die alleen voorkomt in Oost-IJsland en op de Faroer eilanden, en de Noordse nachtorchis (Platanthera hyperborea) Noordse nachtorchis (Platanthera hyperborea) die op heel IJsland voorkomt, evenals op Groenland en op één eiland in de Hudsonbaai (Canada).
Totaal aantal soorten: ongeveer 490(2)
Duidelijk Europees: ongeveer 100(1)
Duidelijk Amerikaans: ongeveer 10(1)
Circumpolair: ongeveer 150 – De rest: Eur/Am/wereldwijd(1)
De factor "mens" op de flora en vegetatie van IJsland
In principe kan de invloed van de mens op de flora gesplitst worden in die van de vroege, middeleeuwse Vikingen en die van de moderne periode. Zo hebben de vroege vikingen hebben er voor gezorgd dat de berkenbossen werden vernietigd (zie verder pagina over vegetatietypen). Men kan zich echter ook afvragen of de huidige overmatige begrazing van gevoelige gebieden door schapen. De schapenhouderij ligt echter zo diep verankerd in de IJslandse cultuur dat dit moeilijk bespreekbaar is. Desalniettemin zijn de IJslanders zich ervan bewust geworden dat maatregelen tegen erosie nodig zijn. Eén van de maatregelen die is genomen – wederom een voorbeeld van het niet aanpakken van het feitelijke probleem (overbegrazing) maar een snelle oplossing zoeken voor de gevolgen ervan (erosie) - was het uitzaaien van de Alaskaanse lupine (Lupinus nootkatensis) Alaskaanse lupine (Lupinus nootkatensis) . De soort is uitgezaaid langs wegen en geërodeerde gronden. Dat is succesvol geweest, zo succesvol zelfs dat op veel plaatsen uitgestrekte monoculturen zijn ontstaan, waarin inheemse IJslandse plantensoorten geen kans meer krijgen en worden verdrongen!
Bron:
– 1: The Vegetation and Flora of Iceland, Hörður Kristinsson American Rock Garden Society Bulletin,Vol. 33, July 1975: 105 – 111
– 2: Info van het Natural History Institute of Iceland 2017
Ga door met:
1) introductie (deze pagina - gaat door onder deze lijst)
2) Is de flora Amerikaans of Europees?
3) De belangrijkste vegetatietypen
4) Regionale verschillen in de flora
5) Invloeden van de ijstijden en het herstel na de laatste ijstijd